بصير احمد دولت آبادى

368

شناسنامه افغانستان ( فارسى )

ديگر اقوام ، مورد ظلم و استبداد عبد الرحمان قرار گرفتند . مرحوم فرهنگ در اين مورد مىنويسد : « امير عبد الرحمان خان كه مانند تمام مستبدان ، مردى سخت بدگمان بود . دو پسر سردار مذكور ( شير على خان جاغورى ) را به قتل رسانيد و در نتيجه رابطه بين دولت و مردم هزاره قطع شد . در سالهاى بعد ، امير هزاره‌هاى شيخ على را كه در سر راه كابل و مزار سكونت داشتند و متعرض كاروانها مىشدند ، به سختى مجازات نمود و عدهء بزرگى از آنها را به تركستان و ساير نقاط كوچ داد . اين اقدامات به قدرى مؤثر بود كه به روايت سراج التواريخ درّهء ترمش و درهء وادو و درّهء اشرف و ساير نقاط موطن و مسكن هزاره شيخ على را از وجود ايشان و غيره مردم تهى گردانيد و . . . و حضرت و الا فرمان كرد از مردم افاغنه سكنه غورى و بغلان در مواضع مذكوره جاى بدهند . » « 1 » اقدامات ظالمانهء عبد الرحمان تنها به منطقهء شيخ على محدود نشد ، بلكه تمامى هزارستان از خشم او به ويرانه تبديل شد . مردم هزاره به اجبار دست به قيام عمومى زدند ، امّا چنان سركوب شدند كه تا امروز اثرات منفى آن همچنان باقى مانده است . مرحوم فرهنگ مىنويسد : « جنگ براى سه سال از 1891 تا 1893 با نهايت شدت دوام كرد . امير كه توسط ملايان احساس مذهبى سنى را به درجهء غليان رسانده بود ، بزرگ‌ترين قواى متحد نظامى و قومى را از پنج سمت كابل ، غزنى ، قندهار ، هرات و مزارشريف به داخل هزاره‌جات سوق داد .

--> ( 1 ) . افغانستان در پنج قرن اخير ، چاپ احسانى ، ص 400 .